HomeΓΝΩΜΕΣΓια την προεκλογική εκστρατεία στις ΗΠΑ

Για την προεκλογική εκστρατεία στις ΗΠΑ

Διαφήμιση
Διαφήμιση

Toυ Σίμου Ανδρονίδη

Στις 3 Νοεμβρίου, είναι προγραμματισμένο να διεξαχθούν οι προεδρικές εκλογές στις Ηνωμένες Πολιτείες Αμερικής. Πλέον, έχουν λίγες ημέρες έως την διεξαγωγή τους, με την διαδικασία της επιστολικής ψήφου να διεξάγεται εδώ και λίγες ημέρες, προσδίδοντας στην προεδρική εκλογή τα χαρακτηριστικά της ‘πρώιμης’ εκλογικής αναμέτρησης, ή αλλιώς, της αναμέτρησης που διεξάγεται μέσω ψηφοφορίας ενόσω συνεχίζεται η προεκλογική εκστρατεία των δύο βασικών αντιπάλων για την προεδρία των ΗΠΑ.

Ήτοι, του νυν προέδρου και υποψήφιου με το Ρεπουμπλικανικό κόμμα, Ντόναλντ Τραμπ, και του υποψήφιου του Δημοκρατικού κόμματος και πρώην αντιπροέδρου της χώρας (2008-2016), Τζο Μπάιντεν. Εν πρώτοις, θα αναφέρουμε πως έχουμε διακρίνει κάποια πολιτικά χαρακτηριστικά από την εν εξελίξει προεκλογική εκστρατεία. Έτσι, ο υποψήφιος του Δημοκρατικού κόμματος, Τζο Μπάιντεν, αποδίδει έμφαση και συνακόλουθα, προσδιορίζει πολιτικά την κυβερνητική διαχείριση της πανδημικής κρίσης στις Ηνωμένες Πολιτείες, αναδεικνύοντας παράλληλα, αδυναμίες, δυσλειτουργίας και συμπυκνωμένα, την αναποτελεσματικότητα αυτού που αποκαλείται ως ‘σύστημα Τραμπ.

Σε αυτό το σημείο ο αρθρωμένος πολιτικός λόγος και η μετεξέλιξη του σε πολιτική κριτική, εγγράφουν ένα περισσότερο διαχειριστικό (και όχι αντίστοιχα, οραματικό), στίγμα, ανάγοντας την πανδημική κρίση και όξυνση ως την κρίση εκείνη που συμπύκνωσε δραστικά τις αδυναμίες, τις παραλείψεις και την μη- λειτουργικότητα και αποτελεσματικότητα της προεδρικής θητείας του Ντόναλντ Τραμπ.

Και ως προς αυτό είναι χαρακτηριστικό, ό,τι  η ρητορική Μπάιντεν[1] κινείται προς την κατεύθυνση του επίκαιρου ή αλλιώς, του βραχυπρόθεσμου χρονικού ορίζοντα, μη προβαίνοντας σε μία εν συνόλω προσέγγιση της τετραετούς θητείας του Ντόναλντ Τραμπ, εκεί όπου η αταβιστική έως νοσταλγική εξιδανίκευση του ‘Make America Great Again,’ μετεξελίχθηκε σε μία  διακυβέρνηση που εντός χώρας, ασκήθηκε με τους ίδιους όρους της πολεμικής, συνδέοντας την εμβάπτιση του Τραμπικού λόγου στα νάματα του ‘λαϊκά αληθινού’ και όσο χρειάζεται ‘ανίερου,’[2] με τις στοχευμένες απευθύνσεις σε μερίδες της μικροαστικής αλλά και της εργατικής τάξης, με βασικό επιχείρημα ό,τι η περίοδος της θητείας του αποτέλεσε έναυσμα βελτίωσης της κοινωνικής και της οικονομικής τους κατάστασης.

Υπό αυτό το πρίσμα, ο  πρόεδρος Τραμπ (αλλά και το Ρεπουμπλικανικό κόμμα), τείνουν προς την κατεύθυνση της «θεωρίας της οικονομικής ψήφου», κατά την αναλυτική διαπίστωση του Βασίλη Λογοθέτη, που επιγραμματικά ενσωματώνει την «σχέση μεταξύ της οικονομίας και του πως αυτή επηρεάζει την απόφαση του ψηφοφόρου τις εκλογές».[3]

Σχηματοποιώντας λογοθετικά και πολιτικοϊδεολογικά το παραπάνω περίγραμμα και συμπληρώνοντας με μία χορεία και ‘φορτισμένων’ απευθύνσεων στην ‘καρδιά’ του νοικοκυραίου,  του καταστηματάρχη και του  ‘υπαλληλάκου’ που θεωρούνται ό,τι ‘πλήττονται’ από τις κινηματικές δράσεις που έχουν αναπτυχθεί στη χώρα, μετά την φόνευση του Αφρο-αμερικανού Τζορτζ Φλόιντ από λευκό αστυνομικό.

Οι πολιτικές, αξιακές και πολιτισμικές συνδηλώσεις του λόγου του Αμερικανού προέδρου θέτουν ως διακύβευμα, αφενός με την διατήρηση του μεγαλύτερου μέρους της κοινωνικής συμμαχίας που συνέβαλλε στην εκλογή του στη θέση του προέδρου στις εκλογές του 2016, και, αφετέρου δε, στην εστιακή και χωρική διεύρυνση της με μερίδες τάξεων που αναπαριστούν τον πρόεδρο Τραμπ και τον ‘Τραμπισμό’ ως την διαρκή ‘απόκριση’ σε μία αλληλουχία κρίσεων και στην απώλεια έως κατακρήμνιση του καθαυτό Αμερικάνικου ‘τρόπου ζωής.’ Και η επιδιωκόμενη διεύρυνση τιθέμενη αρχικά ισομερώς, περισσότερο πλησιάζει τους κατοίκους που διαβούν στα μεγάλα αστικά κέντρα, προβάλλοντας τους ως την καθαυτό αξιακή-κοινωνική ‘ζώνη’ που προσφέρει ή δύναται να προσφέρει δυναμική στον ‘Τραμπισμό.’ Και τι σημαίνει κάτι τέτοιο; Σημαίνει αύξηση των πιθανοτήτων επανεκλογής.

Λαμβάνοντας το νήμα από εκεί όπου το αφήσαμε πιο πάνω αναφερόμενοι στην προεκλογική στρατηγική του Τζο Μπάιντεν, θα τονίσουμε πως αυτή συμπεριλαμβάνει επίσης αναφορές στις φυλετικές[4] και κοινωνικές ανισότητες,[5] (ορθώς), συστηματοποιώντας εκ νέου το επίδικο ενός δυνητικά προεδρικού και θεσμισμένου αντι-ρατσισμού, δίχως όμως η πλευρά Μπάιντεν να εγκολπωθεί στρατηγικά τα διεκδικητικά προτάγματα των διαδηλωτών στους δρόμους, προβάλλει τις διαστάσεις της πολιτικής μετριοπάθειας και της διαχειριστικής επάρκειας εν αντιθέσει προς τον ‘χαοτικό’ Τραμπ, σημασιοδοτώντας έναν συγκαιρινό ‘αντι-Τραμπισμό’ ως νοητή γραμμή και βάση για την συγκρότηση μίας ευρείας κοινωνικής και πολιτικής συμμαχίας.

Φυλετικά εστιασμένης, κάτι που αναδεικνύεται μετά το τελευταίο ντιμπέιτ μεταξύ των δύο και δια-ταξικής. Με άλλα λόγια, για την πλευρά Μπάιντεν, σημασία και αξία αποκτά η ανάκτηση της ελπίδας, ενόσω για τον Τραμπ διακύβευμα συνιστά η συνέχιση της διαδικασίας ευθυγράμμισης του Αμερικανού με αυτό που είναι ‘προορισμένος να γίνει’: ‘Κυρίαρχος στη χώρα του.’

Και ένα  ερώτημα είναι, όχι ποια είναι τα στοιχεία που συνθέτουν τον ‘αντι-Τραμπισμό,’ αλλά, αντιθέτως πόσο βαθύς είναι, ερώτημα που εκ των πραγμάτων λαμβάνει και μετεκλογικές προεκτάσεις, σε περίπτωση που ο Τζο Μπάιντεν[6] καταφέρει να εκλεγεί πρόεδρος των ΗΠΑ. Κάτι που σημαίνει με ποιους όρους μπορεί ο κοινωνικός-πολιτικός ‘αντι-Τραμπισμός’ να μετεξελιχθεί σε ένα συνεκτικό σχέδιο διακυβέρνησης.

Κινούμενος εντός των γραμμών του Δημοκρατικού κόμματος (το Δημοκρατικό κόμμα ως ‘οργανωτής’),  ο Μπάιντεν ενίοτε κινείται αυτόνομα, παίζοντας το χαρτί της ηγετικότητας-εκλογιμότητας, προτάσσοντας μία αίσθηση ‘Αμερικανικότητας’ που θέλει τις Ηνωμένες Πολιτείες σε θέση και σε ρόλο ηγέτη του Δυτικού κόσμου (πολυμερής αντίληψη), απαντώντας με αυτόν τον τρόπο στην θεωρούμενη ως Αμερικανική ‘απομόνωση’ επί προεδρίας Τραμπ. Με αυτόν τον τρόπο προσεγγίζει τα θέματα της εξωτερικής πολιτικής το επιτελείο Μπάιντεν.

Οι τελευταίες ημέρες της προεκλογικής εκστρατείας που διεξάγεται στη δημόσια σφαίρα η οποία και εντάσσει τα νέα μέσα κοινωνικής δικτύωσης, τις παραδοσιακές εφημερίδες, αναμένονται με ενδιαφέρον.

[1] Από την όλη πολιτική στρατηγική του Τζο Μπάιντεν, έτσι όπως εκ-διπλώθηκε και εκ-διπλώνεται, εκ-λείπει μία συνεκτική προσέγγιση της Τραμπικής εξωτερικής πολιτικής, στο σημείο όπου οι αναφορές στερεοτυπικά ανασύρουν και αναπαραγάγουν τον λόγο περί ‘ταύτισης’ του προέδρου Τραμπ με τον Ρώσο πρόεδρο Βλαντίμιρ Πούτιν, στοιχείο που αποτέλεσε ένα από τα γνωρίσματα της κριτικής που άσκησε το Δημοκρατικό κόμμα κατά την περίοδο της διακυβέρνησης Τραμπ.

2 ‘Ανίερου’ διότι ‘ενοχλεί’ το ποικιλώνυμο ‘κατεστημένο’ (establishment). Αυτό που κρατά ως προνόμιο ο Αμερικανός πρόεδρος, είναι να απευθύνεται στον ‘λαό’ «χωρίς αυτόνομες διαμεσολαβήσεις», για να παραπέμψουμε στην ανάλυση του Θάνου Λίποβατς, χρησιμοποιώντας ως βασικό και διαδραστικό εργαλείο επικοινωνίας το ‘Twitter’ αυτο-προσδιοριζόμενος ως ο ηγέτης της ‘μίας επαφής’: Σε αυτό το πλαίσιο, δεν απαιτούνται πολλές λέξεις και αναλύσεις, όσο η άμεση συγκρότηση μίας έννοιας Αμερικανότητας που πρωτίστως συμπεριλαμβάνει ό,τι την τρέφει. Βλέπε σχετικά, Λίποβατς Θάνος, ‘Πολιτισμικός Ρατσισμός,’ Κίνηση Πολιτών κατά του Ρατσισμού. Έξι κείμενα για το Ρατσισμό, Εκδόσεις Παρασκήνιο, Αθήνα, 1998, σελ. 84-94. Για τον πρόεδρο Τραμπ, ο Τζο Μπάιντεν δεν καθίσταται παρά ‘απεχθής ενσάρκωση’ τόσο του Αμερικανικού ‘κατεστημένου’ που έχει ‘ρίζες’ στην Ουάσινγκτον και ευρύτερα, με τον ίδιο να επιδίδεται σε ένα εγχείρημα συγκρότησης και διάχυσης (spillover) μίας κοινωνικής-γεωγραφικής τομής μεταξύ του ‘κατεστημένου’ της πρωτεύουσας και των λοιπών μεγάλων αστικών κέντρων  και της υπόλοιπης Αμερικανικής ενδοχώρας, όσο και της ‘αποτυχημένης’ στη συνείδηση του ‘απλού’ (και όχι του ‘μέσου’) Αμερικανού, η προεδρία του ‘διεθνιστή’ Μπαράκ Ομπάμα, τις αποτυχημένες πολιτικές και κατευθύνσεις της οποίας, ανέτρεψε, σε μία ιστορία ‘επιτυχίας,’ η διοίκηση Τραμπ. Για τον Γάλλο φιλόσοφο των ιδεών Pierre-Andre Taguieff ο Ντόναλντ Τραμπ υπήρξε ένας «επιδέξιος δημαγωγός». Βλέπε σχετικά, Taguieff Andre-Pierre, ‘Ο εξτρεμισμός και τα είδωλα του. Επίκαιρες σκέψεις για τον τζιχαντισμό, την άκρα δεξιά, τον αντισημιτισμό, τον λαϊκισμό και τη συνωμοσιολογία,’ Πρόλογος-Μετάφραση-Επιμέλεια: Πανταζόπουλος Ανδρέας, Εκδόσεις Επίκεντρο, Θεσσαλονίκη, 2017, σελ. 73. Όμως, θεωρούμε πως η εν γένει πολιτική παρουσία του προέδρου Τραμπ δεν εξαντλείται μόνο στη δημαγωγία, αλλά έχει σχέση και με το πως κάθε φορά συγκροτεί το προφίλ του ‘κατάλληλου ανθρώπου,’ του ‘ανατροπέα’ που και ως πρόεδρος απευθύνεται σε κάθε έναν χωριστά και σε όλους μαζί, ‘ενσαρκώνοντας’ τις επιθυμίες και του φόβους του Αμερικανού και φέροντας έναν αέρα αστάθμητου παράγοντα όσο χρειάζεται επαρκούς για να πλήξει τις μορφές και τους θεσμούς της ‘παραδοσιακρατίας’: Από πολιτικά κόμματα έως μέσα μαζικής ενημέρωσης.

3 Βλέπε σχετικά, Λογοθέτης Βασίλης, ‘Η Οικονομική πολιτική τη δεκαετία του 1980: Εκδημοκρατισμός και κοινωνική ενσωμάτωση,’ στο: Ασημακόπουλος Βασίλης & Τάσσης Χρύσανθος, (επιμ.), ‘ΠΑΣΟΚ 1974-2018. Πολιτική οργάνωση, Ιδεολογικές μετατοπίσεις, Κυβερνητικές πολιτικές,’ Πρόλογος: Σπουρδαλάκης Μιχάλης, Εκδόσεις Gutenberg, Αθήνα, 2018, σελ. 732. Για έρευνες που εστιάζουν στις προεδρικές εκλογές στις ΗΠΑ και μελετούν την συσχέτιση μεταξύ οικονομίας και οικονομικής κατάστασης και επιλογής κόμματος-ψήφου, βλέπε σχετικά, Fair R.C., ‘The effect of economic events on votes for president,’’The Review of Economics and Statistics, 60 (2), 1978.

4 Δεν εντοπίζουμε ψήγματα φυλετικού ρατσισμού στο λόγο του Αμερικανού προέδρου, όσο το νοηματικό πλέγμα της κατά τον ίδιο, κοινωνιο-πολιτισμικής απόκλισης που χωρίζει τους ΄βίαιους’ διαδηλωτές από τις Αμερικανικές σημαίνουσες ‘αξίες’ και τον ‘φιλήσυχο’ Αμερικανό που διαβεί σε gated communities και όχι μόνο. Και είναι εδώ όπου και διαμορφώνονται προϋποθέσεις ‘συν-διαλλαγής’ του με ένοπλες παραστρατιωτικές-ρατσιστικές  οργανώσεις λευκών Αμερικανών που ‘περιπολούν’ στους δρόμους των Αμερικανικών πόλεων, έχοντας ασκήσει εμπρόθετη βία.

5 Οι οποίες και συνδέονται και με το ζήτημα-ζητούμενο της πρόσβαση στις δομές της δημόσιας υγείας για πολλούς Αμερικανούς που είναι ανασφάλιστοι, με την πλευρά Μπάιντεν να στηρίζεται πάνω στο έδαφος των ευρύτερων επεξεργασιών στις οποίες έχει προβεί ο πρώην προεδρικός υποψήφιος Μπέρνι Σάντερς, χωρίς όμως να φθάσει να κάνει λόγο για την δυνατότητα ανα-συγκρότησης του Αμερικανικού κοινωνικού κράτους.  Γενικότερα, σε αυτή την προεκλογική εκστρατεία δεν έχει δοθεί ιδιαίτερη έμφαση σε ζητήματα περιβάλλοντος και περιβαλλοντικής πολιτικής, παρά την ολοένα και αυξανόμενη συμμαχία που αποκτούν σε μία διεθνική πλέον δημόσια σφαίρα ως ζητήματα που άπτονται του ευρύτερου μοντέλου και τρόπου καπιταλιστικής ανάπτυξης.

6 Η οικονομία για τον Τζο Μπάιντεν, αποτελεί δείγμα, όχι διαχειριστικής ανικανότητας του προέδρου, αλλά της ‘άγνοιας’ τους για το πως λειτουργεί και εξελίσσεται καθημερινά, στο σημείο όπου οι αφηγήσεις που χρησιμοποιούνται φέρουν τον Τραμπ (και ως επιχειρηματία) απέναντι από τις ‘αγωνίες’ και τις ‘προκλήσεις’ και τους ‘κινδύνους’ που αντιμετωπίζει ο μέσος Αμερικανός των αστικών κέντρων, των προαστίων και των αγροτικών περιοχών.

Σίμος Ανδρονίδης

Διαφήμιση
Διαφήμιση